नेपाल पूर्वाधार 
एआई तस्बीर।
काठमाडौं। ऊर्जा तथा जलविद्युत् आयोजनाले आयोजना निर्माणका क्रममा प्रयोग हुने वन क्षेत्रको क्षतिपूर्ति तथा प्रभावित समुदायको विकासका लागि सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गत विभिन्न काम अघि बढाएका छन् । सङ्खुवासभामा प्रसारण लाइन आयोजनाले वन क्षेत्र प्रयोग गरेबापत सट्टाभर्ना जग्गा सरकारलाई हस्तान्तरण गरेको छ भने तनहुँमा जलविद्युत् आयोजनाको सहयोगमा विद्यालय भवन निर्माण सम्पन्न भएको छ ।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको तुम्लिङटार-सितलपाटी २२० केभी प्रसारण लाइन आयोजनाले प्रसारण लाइन तथा टावर निर्माणका क्रममा प्रयोग गरेको राष्ट्रिय वन क्षेत्रको क्षतिपूर्तिस्वरूप २८.४८ हेक्टर जग्गा खरिद गरी सरकारको नाममा हस्तान्तरण गरेको हो ।
डिभिजन वन कार्यालय सङ्खुवासभाका सूचना अधिकारी डम्बर भण्डारीका अनुसार आयोजनाले खाँदबारी नगरपालिका-९, ८, २ र १० मा रहेको राष्ट्रिय वन क्षेत्र प्रयोग गरेबापत सट्टाभर्ना जग्गा उपलब्ध गराएको हो । आयोजनाले पाँचखपन नगरपालिका-४ मा रहेका ७१ ओटा कित्ताको जग्गा खरिद गरी केही दिनअघि डिभिजन वन कार्यालयलाई हस्तान्तरण गरेको हो ।
वन क्षेत्र प्रयोग गरेबापत सट्टाभर्ना जग्गा उपलब्ध गराउने व्यवस्थाले विकास आयोजना निर्माणका क्रममा हुने वन क्षेत्रको क्षतिलाई व्यवस्थापन गर्न सहयोग पुग्ने वन कार्यालयले जनाएको छ ।
यसैगरी, सङ्खुवासभाको मकालु गाउँपालिका-५ मा निर्माण हुन लागेको २४.९२ मेगावाट क्षमताको इन्दुवाखोला जलविद्युत् आयोजनाले रुख कटानबापत रु दुई करोड ५२ लाख २५ हजार राजस्व बुझाएको छ । आयोजनाबाट ६०७ ओटा रुख कटान हुने जनाइएको छ ।
सङ्खुवासभामा २९० ओटा सामुदायिक वन रहेका छन् भने जिल्लाको ठूलो भूभाग वन क्षेत्रले ओगटेको छ । ऊर्जा आयोजना निर्माणसँगै वन क्षेत्रको संरक्षण र क्षतिपूर्ति व्यवस्थापनलाई पनि प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।
उता, तनहुँको भिमाद नगरपालिका-५ ऋषिङपाटनस्थित दीपक माध्यमिक विद्यालयको सुविधासम्पन्न भवन तनहुँ जलविद्युत् आयोजनाको सहयोगमा निर्माण सम्पन्न भएको छ । आयोजनाको सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गत रु ९४ लाख ५७ हजारको लागतमा विद्यालय भवन निर्माण गरिएको हो ।
२०८० असोज ९ गते शिलान्यास गरिएको भवन सरकारको विद्यालय भवनसम्बन्धी प्रचलित मापदण्ड, नमुना डिजाइन तथा प्राविधिक विशिष्टताअनुसार निर्माण गरिएको आयोजना प्रमुख श्यामजी भण्डारीले बताए ।
उनका अनुसार नयाँ भवनले आयोजना प्रभावित समुदायका विद्यार्थीका लागि सुरक्षित, विपद्-प्रतिरोधी तथा गुणस्तरीय सिकाइ वातावरण निर्माण गर्न सहयोग पुर्याउनेछ । विद्यालयका प्रधानाध्यापक उत्तम खनियाले नयाँ भवन निर्माण भएपछि विद्यार्थीको अध्ययनमा सहज हुने बताए ।
तनहुँ जलविद्युत् आयोजनाले आयोजना प्रभावित क्षेत्रमा सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गत शिक्षा, सडक, पुल तथा सामुदायिक पूर्वाधार निर्माणलगायतका क्षेत्रमा सहयोग गर्दै आएको छ । आयोजनाका अनुसार हालसम्म ९८ ओटा योजना सम्पन्न भएका छन् भने ६ ओटा योजना सञ्चालनमा छन् ।
हाल भिमाद नगरपालिका-५ स्थित फेदीखोला मोटरेबल पुल, ऋषिङ गाउँपालिका-७ स्थित डाडीवन चुलेसी पहुँच मार्ग, भिमाद नगरपालिका-५ स्थित वानटाङ खोलामा पक्की पुल, ऋषिङ गाउँपालिका-१ स्थित दीपक माध्यमिक विद्यालय भवन तथा भिमाद नगरपालिका-५ स्थित ज्येष्ठ नागरिक सामुदायिक भवन निर्माणका काम भइरहेका छन् ।
ऊर्जा तथा जलविद्युत् आयोजनाले आयोजना निर्माणसँगै वातावरणीय क्षति न्यूनीकरण, वन क्षेत्रको क्षतिपूर्ति र प्रभावित समुदायको सामाजिक पूर्वाधार विकासमा लगानी गर्न थालेसँगै स्थानीय स्तरमा विकासको प्रतिफल पुर्याउने प्रयाससमेत बढेको देखिएको छ ।
