नेपाल पूर्वाधार 
काठमाडौं। चीनको समस्याग्रस्त घरजग्गा कम्पनी एभरग्रान्ड समूहका संस्थापक स्यु जियायिनलाई ठूलो वित्तीय ठगीलगायतका अपराधमा आजीवन कारावासको सजाय सुनाइएको छ। चीनको दक्षिणी ग्वाङडोङ प्रान्तस्थित सेन्जेन मध्यवर्ती जनअदालतले बिहीबार उनलाई आजीवन कारावाससँगै आजीवन राजनीतिक अधिकारबाट वञ्चित गर्ने र व्यक्तिगत सम्पूर्ण सम्पत्ति जफत गर्ने फैसला गरेको हो।
अदालतले एभरग्रान्ड समूह र यसको घरजग्गासम्बन्धी सहायक कम्पनीलाई समेत कुल १५ अर्ब ८२ करोड युआन अर्थात् करिब २ अर्ब ४० करोड अमेरिकी डलर जरिवाना गरेको छ।
स्यु चीनको घरजग्गा क्षेत्रका प्रभावशाली व्यवसायीमध्ये एक थिए। दशकौँसम्म चलेको चीनको घरजग्गा बजारको तीव्र विस्तारमा एभरग्रान्डले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो। कम्पनीले ठूलो मात्रामा आवासीय तथा अन्य घरजग्गा परियोजना सञ्चालन गर्दै सर्वसाधारणलाई घर स्वामित्वको सपना देखाएको थियो।
तर अत्यधिक ऋण र सट्टेबाजी नियन्त्रण गर्न चिनियाँ सरकारले वित्तीय क्षेत्रमा कडाइ गरेपछि एभरग्रान्डको कर्जामा पहुँच क्रमशः साँघुरिँदै गयो। ऋणदातालाई भुक्तानी गर्न नसकेपछि कम्पनी सन् २०२१ मा ऋण भुक्तानीमा असफल भएको थियो।
चीनको घरजग्गा संकटको प्रतीक बनेको एभरग्रान्ड
एभरग्रान्ड कुनै समय चीनको सबैभन्दा ठूलो घरजग्गा विकास कम्पनीमध्ये एक थियो। देशका विभिन्न क्षेत्रमा कम्पनीले ठूलो संख्यामा आवासीय परियोजना सञ्चालन गरेको थियो।
तर अत्यधिक ऋणमा आधारित विस्तार रणनीति नै पछि कम्पनीका लागि ठूलो संकटको कारण बन्यो। ऋण तिर्न नसकेपछि एभरग्रान्डको वित्तीय समस्या चीनको समग्र घरजग्गा बजारमा देखिएको संकटको प्रमुख प्रतीक बनेको थियो।
कम्पनीको संकटले निर्माणाधीन आवास, घर खरिदकर्ताको विश्वास, घरजग्गा विकासकर्ता कम्पनीको ऋण तथा वित्तीय संस्थाको जोखिमलाई समेत प्रभावित गरेको थियो।
चीनको घरजग्गा क्षेत्र लामो समयसम्म देशको आर्थिक वृद्धिको प्रमुख आधारमध्ये एक रहँदै आएको थियो। तर पछिल्ला वर्षमा ठूला घरजग्गा विकासकर्ता कम्पनीहरू ऋण संकटमा पर्न थालेपछि आवास बिक्री, नयाँ निर्माण तथा घरजग्गामा लगानीमा दबाब बढेको छ।
सम्पत्ति बढाएर दायित्व लुकाएको आरोप
सेन्जेन अदालतका अनुसार सन् २०१६ देखि २०२१ सम्म एभरग्रान्ड र कम्पनीको नेतृत्व गरेका स्युले राष्ट्रिय कानुन उल्लङ्घन गर्दै निरन्तर र ठूलो स्तरमा वित्तीय ठगी गरेका थिए।
अदालतले कम्पनीले आफ्नो सम्पत्ति वास्तविक अवस्थाभन्दा बढी देखाउने तथा दायित्व लुकाउनेलगायतका माध्यमबाट वित्तीय विवरणमा हेरफेर गरेको जनाएको छ।
त्यसैगरी, स्यु र कम्पनीले घुस दिएर केही वित्तीय संस्थामाथि नियन्त्रणसमेत हासिल गरेको अदालतले उल्लेख गरेको छ। यद्यपि ती वित्तीय संस्थाको नाम भने सार्वजनिक गरिएको छैन।
स्युले यसअघि अप्रिलमा आफूविरुद्ध लगाइएका आरोप स्वीकार गरेका थिए। उनीमाथि वित्तीय ठगीसँगै रकम हिनामिना र घुसखोरीसम्बन्धी आरोपसमेत लगाइएको थियो।
पाँच वरिष्ठ अधिकारीलाई पनि जेल
एभरग्रान्डका संस्थापक स्यु जियायिनसँगै कम्पनीका अन्य पाँच वरिष्ठ अधिकारीलाई पनि बिहीबार अदालतले जेल सजाय सुनाएको छ।
सेन्जेन अदालतका अनुसार उनीहरूलाई ठगीलगायतका अपराधमा ६ वर्षदेखि १८ वर्षसम्मको कारावास सजाय सुनाइएको छ।
अदालतको यो फैसलाले चीन सरकारले घरजग्गा क्षेत्रमा लामो समयदेखि देखिएको ऋण संकट, वित्तीय जोखिम तथा अनियमितताप्रति कडा कदम चालिरहेको संकेत गरेको छ।
अत्यधिक ऋणको विस्तार संकटको कारण
एभरग्रान्डको तीव्र विस्तार ठूलो मात्रामा ऋणमा आधारित थियो। चीनको घरजग्गा बजार तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेका बेला कम्पनीले नयाँ परियोजना थप्दै आफ्नो व्यवसाय फैलाएको थियो।
तर सरकारले घरजग्गा कम्पनीले लिने अत्यधिक ऋण नियन्त्रण गर्न वित्तीय नियम कडा बनाएपछि कम्पनीको थप ऋण प्राप्त गर्ने क्षमता कमजोर बन्यो। नयाँ ऋणबाट पुरानो ऋण व्यवस्थापन गर्ने क्षमता घट्दै गएपछि एभरग्रान्डमा नगद प्रवाहको समस्या बढ्यो।
अन्ततः सन् २०२१ मा कम्पनी ऋण भुक्तानी गर्न असफल भयो। त्यसपछि एभरग्रान्डको संकट चीनको घरजग्गा क्षेत्रमा फैलिएको व्यापक वित्तीय समस्याको एउटा प्रमुख उदाहरणका रूपमा स्थापित भयो।
एभरग्रान्डको पतनले चीनको घरजग्गा बजारमा अत्यधिक ऋणमा आधारित व्यवसाय मोडलको जोखिम उजागर गरेको छ। ठूला विकासकर्ता कम्पनी वित्तीय संकटमा परेपछि घर बिक्री र नयाँ परियोजनामा मात्र होइन, घर खरिदकर्ताको विश्वासमा समेत असर परेको छ।
सरकारले पछिल्ला वर्षमा आवास बजारलाई स्थिर बनाउन विभिन्न नीतिगत उपाय अघि बढाए पनि घरजग्गा क्षेत्र अझै कमजोर माग, उच्च ऋण र विकासकर्ता कम्पनीको वित्तीय समस्याबाट पूर्ण रूपमा बाहिरिन सकेको छैन।
