Nepal Purbadhar

मङ्लबार, माघ १७, २०७९
Tuesday, January 31, 2023

मङ्लबार, माघ १७, २०७९
Tuesday, January 31, 2023
यातायात मजदुरले बुझाए उपप्रधानमन्त्री श्रेष्ठलाई ज्ञापनपत्र दुई पाङ्ग्रे सवारी चलाउदा पछाडि बस्नेलाई पनि हेल्मेट अनिवार्य गर्ने तयारी अर्थ मन्त्रालयद्वारा साढे १० अर्ब बचत हुने गरी खर्च कटौती गर्ने निर्णय राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाको कारुणिक तस्वीरः ३५ वर्षमा पनि नबन्दा साढे १२ सय प्रतिशतसम्म लागत वृद्धि (विस्तृतमा कुन परियोजनाको कति लागत बढ्यो ?) एकिकृत यातायात पूर्वाधार विकाससम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन यही हप्ता काठमाडौमा भैरहवाबाट ढाका उडान सुरु गर्न बंगलादेशका राजदूतसामू आग्रह ४ महिनामा इङ्वाखोलाको विद्युत प्रसारण प्रणालीमा आउँदै यस वर्ष विश्व मुद्रास्फीति दर ६.६ प्रतिशत पुग्ने आइएमएफको प्रक्षेपण

नवीकरणीय ऊर्जा प्रणालीको विकासमा इनरजाइज नेपालको बढ्दो भूमिका


नेपालको जलविद्युत र अन्य नवीकरणीय ऊर्जा प्रणालीको विकासलाई तीव्रता दिने, लागत घटाउन नयाँ प्रविधिको विकास गर्ने लक्ष्यका साथ सन् २०१६ मा इनरजाइजनेपाल कार्यक्रम स्थापना भएको थियो । यसले नेपाली परिस्थितिअनुरूप यस क्षेत्रको प्रभावकारीता बढाउने, अनुसन्धान गर्न मानव श्रोत विकासमा वृद्धि गर्ने र अनुसन्धानलाई प्रभावकारी रूपमा लागू गर्ने लक्ष्यसमेत राखेको छ ।

यो कार्यक्रम शाही नर्वेजियन दुतावासमार्फत नर्वेको विदेश मामिला मन्त्रालयद्वारा वित्त पोषित छ । यसले काठमाडौं विश्वविद्यालय, हाइड्रोल्याब, एनटिएनयु (नर्वेजियन युनिभर्सिटी अफ साइन्स् एण्ड टेक्नोलोजी) नर्वे, र अनुसन्धान संस्था सिनटेफ नर्वेसंगको साझेदारीमा व्यवस्थापन गरिएको छ । यसले स्वदेशी तथा विदेशी संस्था र उद्योगसँगको सहकार्यमा नवीकरणीय ऊर्जा प्रविधिसँग सम्बन्धित अनुसन्धान र विकास परियोजनाहरूलाई आर्थिक सहयोग प्रदान गर्छ ।
शैक्षिक सहयोग कार्यक्रम अन्तर्गत, इनरजाइजनेपालले पीएचडी र मास्टर्स तहमा अध्ययन गर्ने विद्यार्थीहरूलाई सहयोग गर्छ । त्यस्तै, बिजनेस इन्क्युवेशन कार्यक्रम अन्तर्गत यसले नवीकरणीय ऊर्जासँग सम्बन्धित नवीन व्यवसायहरूलाई इन्क्युवेशन चरणमा सहयोग गर्दछ ।

हालसम्म विभिन्न उल्लेखनीय अनुसन्धान अध्ययनहरूलाई इनरजाइजनेपालले ३५ भन्दा बढी राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय उद्योगहरू र विश्वविद्यालयहरूसँगको सहकार्यमा सहयोग गरेको छ ।

हाइड्रोल्याब प्राइभेट लिमिटेडसँगको सहकार्यमा कुलेखानी जलाशय सेडिमेन्टेशन स्टडी, झिम्रुक सेडिमेन्ट एण्ड एफिशियन्सी मापन, रन–अफ–रिभर हाइड्रोपावर प्लान्टहरूमा उच्चतम सेडिमेन्ट ह्यान्डलिंगमा अनुसन्धानः सेडिमेन्ट र दक्षता मापन, खिम्ती १ सेडिमेन्ट एण्ड एफिशियन्सी मापन, नाथपा–झाक्री सेडिमेन्ट अनुगमन, वास्तविक समय तलछट निगरानी अनुसन्धान लगायतका कार्यक्रमहरु सम्पन्न भएका छन् ।

इनरजाइजनेपालले काठमाडौं विश्वविद्यालयमा टर्बाइन टेस्टिङ ल्याब स्थापना गर्न सहयोग गरेको छ, जुन अनुसन्धान, परीक्षण र सिमुलेशन, प्रमाणीकरण र अन्य प्राविधिक सहयोग मार्फत नेपालमा जलविद्युत विकासमा सहयोग गर्ने परिकल्पनाका साथ स्थापित एक प्रकारको प्रयोगशाला सुविधा हो ।

प्रयोगशालाले विश्वविद्यालयको शैक्षिक वातावरण भित्र काम गर्छ र जलविद्युत विकास र टर्बाइन सम्बन्धी मुद्दाहरूको प्राविधिक र सामाजिक पक्षहरूलाई सम्बोधन गर्न उद्योगहरू र निजी क्षेत्रहरूसँग सहकार्य गर्दछ । कुल ३ सय किलोवाटसम्मको टर्बाइन परीक्षण गर्न सक्ने यो प्रयोगशाला शैक्षिक तथा व्यावसायिक प्रयोजनका लागि अत्याधुनिक प्रविधि, कम्प्युटर र फराकिलो अफिस स्पेसले सुसज्जित छ ।

 

इनरजाइजनेपाल कार्यक्रमको सहयोगमा इलेक्ट्रिक पावर इन्जिनियरिङको क्षेत्रमा अनुसन्धानमूलक वातावरण विकास गर्न काठमाडौं विश्वविद्यालयको इलेक्ट्रिकल एण्ड इलेक्ट्रोनिक इन्जिनियरिङ विभागमा नोभेम्बर १४, २०१८ मा सेन्टर फर इलेक्ट्रिक पावर इन्जिनियरिङ् (सीइपीइ) स्थापना भएको छ ।

यस केन्द्रले उच्च भोल्टेज अनुप्रयोग परीक्षण, पावर उपकरण परीक्षण, ऊर्जा दक्षता प्रविधि अध्ययन, र प्रकाश र प्रकाश डिजाइनका लागि राष्ट्रिय मानक सन्दर्भ प्रयोगशालाहरू स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।

इनरजाइजनेपाल र इलेक्ट्रिकल र इलेक्ट्रोनिक्स इन्जिनियरिङ विभागले नोभेम्बर २०१८ मा काठमाडौं विश्वविद्यालयमा ‘सेन्टर फर इलेक्ट्रिसिटी ट्रेड रिसर्च एन्ड फेसिलिटेशन (सीइटिएफ)’ को कार्यान्वयनको लागि सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो । सीइटिएफ परियोजना क्रस बोर्डर पावर ट्रेडिंगको लागि उत्कृष्टता केन्द्र स्थापना गर्ने उद्देश्यले स्थापना गरिएको हो ।

यस परियोजनाले नेपाल र भारतको बिजुली बजार सम्बन्धी तयारी अध्ययन, क्षेत्रीय विद्युत बजार एकीकरणको विश्लेषण र पावर ट्रेडिङको मोडल विकास गर्न पनि सहयोग पुर्याउँछ । सीइटिएफ नर्वेजियन परराष्ट्र मन्त्रालय (एम एफ ए) द्वारा ३ वर्षको लागि इनरजाइजनेपाल परियोजना मार्फत वित्त पोषित छ र काठमाडौं विश्वविद्यालय, नेपाल द्वारा व्यवस्थित छ ।

ऊर्जा उत्पादन र उपयोगको क्षेत्रमा अन्तरविषय अनुसन्धान, विकास र नवप्रवर्तन मार्फत समाजलाई दिगोपनतर्फ लैजान सहयोग गर्ने उद्देश्यका साथ स्थापना भएको इनर्जी सिस्टम्स एण्ड टेक्नोलोजी रिसर्च ल्याबोरेटरीलाई पनि इनरजाइजनेपालले सहयोग गरिरहेको छ ।

इनरजाइजनेपालले नेपाल हाइड्रोजन पहलमा पनि योगदान गरेको छ । जुन नीतिगत आधारहरू स्थापना गर्न, कार्य योजनाको विकास र कार्यान्वयन गर्न, र व्यापार र विकासको लागि मूल्य शृङ्खला स्थापित गर्न एक एकीकृत कार्यक्रम हो ।

यी स्वतन्त्र परियोजनाहरू बाहेक, इनरजाइजनेपालले विषयगत र रणनीतिक गरी दुई क्षेत्रहरूमा विभाजित नवीकरणीय ऊर्जामा आधारित १८ अनुसन्धान परियोजनाहरूलाई समर्थन गरेको छ । यी दुई मापदण्डलाई सौर्य र वायु, जलविद्युत, बायोएनर्जी र आधुनिक ऊर्जा, ग्रिड स्वचालन र आन्तरिक दहन जस्ता ६ उपश्रेणीहरूमा विभाजन गरिएको छ ।

माथि उल्लेखित परियोजनाहरूबाट दिशानिर्देश र उत्पादनहरूको रूपमा विभिन्न उल्लेखनीय परिणामहरु (आउटपुट) प्राप्त भएका छन् । टर्गो टर्बाइन र फ्रान्सिस टर्बाइन रनर इनरजाइजनेपालको सहयोगमा डिजाइन र विकास गरिएका उत्पादनहरू हुन् ।

जुन नेपालमा जलविद्युतको दक्षता अभिवृद्धि गर्न एउटा उल्लेखनीय उत्पादन हो । चौरी गंगा माइक्रो जलविद्युत आयोजनामा २५ मेगावाट क्षमताको फ्रान्सिस टर्बाइन रनर जडान गरिएको छ जुन सहयोग प्राप्त आयोजनामध्येको एक उत्पादन हो ।

मराङबुरु सौर्य ऊर्जा माइक्रो ग्रिड परियोजना, जहदा–०७, विराटनगरमा इनरजाइजनेपाल कार्यक्रमको सहयोगमा जीपीआरएसमा आधारित रिमोट मोनिटरिङ सिस्टम जडान गरिएको छ । यस अनुगमन प्रणालीको सहायताले विद्युतको उपयोग र नोक्सानलाई टाढाबाट अनुगमन गर्न सकिन्छ । जसलाई माइक्रो ग्रिड विस्तार गर्ने कार्य योजना बनाउन प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

त्यसैगरी, नेपाल इनर्जी फाउन्डेसनले इनरजाइजनेपालको सहयोगमा गरेको प्राविधिक तथा नीतिगत अनुसन्धानबाट सामुदायिक विद्युतीकरणको उर्जा व्यवस्थापन अभिवृद्धि गरी ११६ किलोमिटरको वितरण लाइन भएका ६ हजार १३४ जनाभन्दा बढीले विद्युत् प्रयोग गर्न सक्ने भएको छ । उनीहरुको आवतजावतको समस्या मात्रै होइन साथै बिलहरूमा हुने मानवीय त्रुटिलाई अनुसन्धानको उपजका रूपमा विकसित विद्युतीय बिलिङ प्रणालीले समाधान गरेको छ ।

यसर्थ इनरजाइजनेपाल नेपालमा नवीकरणीय ऊर्जा क्षेत्रमा सकारात्मक र उल्लेखनीय प्रभाव पार्न लगिपरेको छ । आगामी दिनमा सबै सरोकारवालासँग सहकार्यका लागि खुला छ ।

(गिरि इनरजाइजनेपालमा सूचना प्रविधि, सञ्चार र जनसम्पर्क कर्मचारीको रुपमा कार्यरत छिन्)


Read Previous

काठमाडौं-केरुङ रेलमार्गको विस्तृत अध्ययन अघि बढ्यो 

Read Next

जगदुल्ला आयोजनामा कर्णाली प्रदेश सरकारको ५ प्रतिशत सेयर लगानी

Leave a Reply

Your email address will not be published.