Nepal Purbadhar

बुधबार, माघ १८, २०७९
Wednesday, February 1, 2023

बुधबार, माघ १८, २०७९
Wednesday, February 1, 2023
यातायात मजदुरले बुझाए उपप्रधानमन्त्री श्रेष्ठलाई ज्ञापनपत्र दुई पाङ्ग्रे सवारी चलाउदा पछाडि बस्नेलाई पनि हेल्मेट अनिवार्य गर्ने तयारी अर्थ मन्त्रालयद्वारा साढे १० अर्ब बचत हुने गरी खर्च कटौती गर्ने निर्णय राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाको कारुणिक तस्वीरः ३५ वर्षमा पनि नबन्दा साढे १२ सय प्रतिशतसम्म लागत वृद्धि (विस्तृतमा कुन परियोजनाको कति लागत बढ्यो ?) एकिकृत यातायात पूर्वाधार विकाससम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन यही हप्ता काठमाडौमा भैरहवाबाट ढाका उडान सुरु गर्न बंगलादेशका राजदूतसामू आग्रह ४ महिनामा इङ्वाखोलाको विद्युत प्रसारण प्रणालीमा आउँदै यस वर्ष विश्व मुद्रास्फीति दर ६.६ प्रतिशत पुग्ने आइएमएफको प्रक्षेपण

७ वर्षमा हरित हाइड्रोजनमा ३ खर्ब लगानी गर्ने भारतको घोषणा, ५० लाख टन उत्पादन लक्ष्य


काठमाडाैं। भारतले आगामी ७ वर्षमा हरित हाइड्रोजन उत्पादनमा ३ खर्ब रुपैयाँ लगानी गर्ने घोषणा गरेको छ । भारतको केन्द्रीय मन्त्री परिषदले सन् २०३० भित्रमा यति लगानी गरी ५० लाख हरित हाइड्रोजन उत्पादन गर्ने लक्ष्य निर्धारण गरी ‘राष्ट्रिय हरित हाइड्रोजन मिसन’ घोषणा गरेको हो ।

नेपालमा हरित हाइड्रोजनबारे चर्चा चलेपनि अहिलेसम्म नीति समेत बन्न नसकेका बेला बेला छिमेकी देश भारतको केन्द्रीय मन्त्री परिषदले नयाँ मिसनलाई अनुमोदन गर्दै ठूलो लगानीको घोषणा गरेको हो । मिसनको समन्वय र कार्यान्वयनको जिम्मेवारी नवीकरणीय ऊर्जा मन्त्रालयले पाएको भारतीय सञ्चार माध्यमहरूले जनाएका छन् ।

समाचारमा जनाइए अनुसार विद्युतीय ऊर्जा र हरित हाइड्रोजन खपत हुने मातहतका सबै मन्त्रालयहरूलाई त्यहाँको मन्त्रिपरिषदले यसको जिम्मेवारी तोकेको छ । भारतले प्रारम्भिक ऊर्जा मागको ४० प्रतिशत अर्थात झण्डै एक सय खर्ब भारु बढीको आयात गरिरहेको छ ।

भारतमा पछिल्लो २० वर्षमा ऊर्जाको माग दोब्बर बढेकाले सन् २०३० भित्र यो थप २५ प्रतिशत वृद्धि हुने प्रक्षेपण छ । कोप-२७ मा सन् २०७० भित्र कार्बन उत्सर्जन शून्यमा पुर्याउने घोषणा भारतले गरिसकेको छ । भारतले कार्बन उत्सर्जन शून्यमा पुर्याउने घोषणा कार्यान्वयन गर्नकै लागि नयाँ हरित हाइड्रोजन उत्पादनको मिसन ल्याएको समाचारमा जनाइएको छ ।

मन्त्री परिषदले अनुमोदन गरेको मिसनले हरित हाइड्रोजनको विकास तथा अनुसन्धानका लागि १ खर्ब ९७ अर्ब ४४ करोड भारु (भारतीय रुपैयाँ) अर्थात ३ खर्ब १५ अर्ब नेपाली रुपैयाँ बराबरको लगानी हुने प्रारम्भिक अनुमान गरेको छ । जसमध्ये १ खर्ब ७४ अर्ब ९० करोड भारु हरित हाइड्रोजन ट्रान्जिसन कार्यक्रम (साइट) गर्न रणनीति हस्तक्षेपका लागि खर्च हुने अनुमान गरिएको छ ।

यसैगरी, १४ अर्ब ६६ करोड भारु नमूना (पाइलट) परियोजनाको लागि, ४ अर्ब भारतीय रुपैयाँ अनुसन्धान र विकासका र मिसनका अन्य अवयहरुको लागि ३ अर्ब ८८ करोड लगानी हुनेछ । सन् २०३० सम्ममा १२५ गिगावाट घन्टा नवीकरणीय ऊर्जा क्षमता थप हुने तथा ५० लाख टन हरित हाइड्रोजन उत्पादन गर्ने मिसनको लक्ष्य छ । घोषित लक्ष्य हासिल गर्न ८ ट्रिलियन अर्थात ८० खर्ब लगानी आउनुका साथै ६ लाख नयाँ रोजगारी सिर्जना गर्ने मिसनको लक्ष्य छ ।

५० लाख टन हरित हाइड्रोजन उत्पादनले १० खर्ब भारु बराबरको इन्धन आयात न्यूनीकरण गर्नु सम्भव हुनुका साथै सन् २०३० भित्र ५ करोड टन हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा कमी ल्याउने सकिने प्रक्षेपण गरिएको छ । मिसनले हरित हाइड्रोजनको माग सिर्जना हुने, उत्पादन र उपयोग बढ्ने तथा निर्यात समेत सहज हुने लक्ष्य राखेको छ ।

पेट्रोलियम पदार्थ रिफाइनिङ, मल कारखानका लागि इमोनियाको उत्पादन, मिथानोल उत्पादन, मेटल (धातु) उत्पादन तथा मर्मत लगायतका कार्यका लागि अहिले ५० लाख मेट्रिक टन बराबरको हाइड्रोजन भारतमा खपत भइरहेको छ । भारतमा खपत भइरहेको मध्ये अधिकांश प्राकृतिक ग्यासबाट उत्पादन गरी आपूर्ति गरिएको छ ।

प्राकृतिक ग्यासको प्रयोगबाट उत्पादित हाइड्रोजनलाई प्रतिस्थापन गर्ने गरी हरित हाइड्रोजन उत्पादनको महत्त्वकांक्षी लक्ष्य निर्धारण गरिएको हो । भारतले हरित हाइड्रोजन उत्पादन गर्न सहजीकरण गर्ने, हरित मल, साइट कार्यक्रम, नमूना परियोजना, नियमन र मापदण्ड तथा अध्ययन एवं अनुसन्धानको क्षेत्रमा ७ वर्षभित्र गर्ने कामसहितको कार्यान्वयन तालिका निर्माण गरेको छ । जसमा सन् २०२२/२३ देखि २०२४/२५ सम्म पूर्व तयारी कामहरू गरिनेछ । यो अवधिमा सरोकारवालासँग परामर्श गर्ने, नमूना परियोजनाको कार्यान्वयन गर्ने, अध्ययन एवं अनुसन्धानका काम गर्ने तालिका छ ।

सन् २०२५/२६ देखि २०२९/३० सम्म हरित हाइड्रोजन उत्पादन र औद्योगिक विकास गर्ने तालिका तोकिएको छ । मिसनले नवीकरणीय ऊर्जाको स्रोतको उपयोगबाट उत्पादित विद्युतको उपयोग गरी हरित हाइडोजन उत्पादन गर्न प्रोत्साहन गर्ने तथा हाइडोजनको बढ्दो माग व्यवस्थापन गरेर निर्यात समेत गर्ने लक्ष्य राखेको छ । जस अन्तर्गत सन् २०३० भित्र वार्षिक ५० लाख मेट्रिकटन हरित हाइड्रोजन उत्पादन हुने र प्रति वर्ष १० मेट्रिकटन निर्यात वृद्धि गर्न सकिने लक्ष्य मिसनले राखेको छ ।

मिसनले साइट कार्यक्रम अन्र्तगत इलेक्ट्रोलाइजरको घरेलु उत्पादन र हरित हाइड्रोजन उत्पादनलानई लक्षित गरी दुईवटा आर्थिक प्रोत्साहन संयन्त्र प्रदान गर्नेछ । नमूना परियोजनाहको विकासका लागि पनि सहयोग गर्नेछ । मिसनले ठूलो मात्रामा उत्पादन र उपयोग गर्न सक्ने क्षेत्रहरुलाई हरित हाइड्रोजनको हबको पहिचान गरी विकास गर्ने, उपयुक्त नीति र बलियो मापदण्ड तथा नियमावली विकास गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।

यसबाहेक लक्ष्यमा आधारित अनुसन्धान तथा विकास परियोजनाका लागि सार्वजनिक निजी साझेदारीको ढाँचामा रणनीतिक हरित हाइड्रोजन नवीनत्तम साझेदारी (सिप) कार्यक्रममार्फत सहजीकरण गर्ने र विश्वव्यापी प्रतिष्पर्धात्मक प्रविधिको विकास गर्न उपयुक्त मापन गरिने पनि मिसनमा उल्लेख छ ।


Read Previous

राज्यका निकाय जिम्मेवार नबन्दा जनताले सास्ती पाए, अब चुप बस्दैनौँ : उपप्रधानमन्त्री श्रेष्ठ

Read Next

राष्ट्र बैंकले गर्यौ घरजग्गा, शेयर, विदेशी बैंकमा रकम जम्मा र कारोबार गर्न नेपालीलाई प्रतिबन्ध

Leave a Reply

Your email address will not be published.