नेपाल पूर्वाधार 
नागढुंगा सुरूङमार्ग प्रवेशद्वार। तस्बीर: फोटो लाइब्रेरी
काठमाडौं। नेपालको पहिलो सडक सुरुङमार्गका रूपमा निर्माण गरिएको नागढुंगा सुरुङमार्ग आगामी श्रावण महिनादेखि सञ्चालनमा आउने भएको छ। सञ्चालनअघि आवश्यक सबै प्राविधिक तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ भने सुरुङमार्गमा प्रयोग हुने सञ्चालन तथा मर्मतसम्भार (अपरेसन एन्ड मेन्टिनेन्स) सवारीसाधनको परीक्षण सम्पन्न भएको छ।
भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका अनुसार सुरुङ सञ्चालनअघि नियमित निरीक्षण, मर्मतसम्भार, सरसफाइ, आपत्कालीन उद्धार तथा दुर्घटना व्यवस्थापनमा प्रयोग गरिने सवारीसाधन र उपकरणको कार्यसम्पादन परीक्षण गरिएको हो। यससँगै सुरुङभित्र जडान गरिएका सुरक्षा प्रणाली, भेन्टिलेसन, विद्युत् आपूर्ति, अग्नि नियन्त्रण प्रणाली, सञ्चार नेटवर्क, सीसीटीभी निगरानी तथा ट्राफिक व्यवस्थापन प्रणालीको अन्तिम परीक्षण पनि भइरहेको छ।
नागढुंगा सुरुङमार्गको शिलान्यास तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले २०७६ कात्तिक ४ गते गरेका थिए। जापान सरकारको सहुलियतपूर्ण ऋण सहयोगमा निर्माण गरिएको यो परियोजनाको मुख्य निर्माण जिम्मेवारी जापानी कम्पनी हाज्मा–आन्दो कर्पोरेशनले सम्हालेको हो। परियोजनाको परामर्श सेवामा पनि जापानी कम्पनीहरूको संयुक्त सहभागिता रहेको छ।
करिब २२ अर्ब रुपैयाँ लागत रहेको परियोजनाको अधिकांश रकम जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका) को सहुलियतपूर्ण ऋणबाट व्यवस्थापन गरिएको हो। मुख्य सुरुङको लम्बाइ करिब २.६८ किलोमिटर रहेको छ। सुरुङसँगै आपत्कालीन उद्धारका लागि छुट्टै एस्केप टनेल निर्माण गरिएको छ भने पहुँच सडक, फ्लाइओभर, पुल तथा अन्य सहायक संरचनाहरू पनि निर्माण सम्पन्न भएका छन्।
२०७६ सालमा निर्माण सुरु भएको परियोजना कोभिड–१९ महामारी, जग्गा अधिग्रहणमा भएको ढिलाइ, प्राविधिक जटिलता तथा अन्य व्यवस्थापकीय चुनौतीका कारण निर्धारित समयभन्दा पछि सम्पन्न भएको हो। अहिले निर्माण कार्य लगभग सकिएको छ र सञ्चालनका लागि आवश्यक अन्तिम तयारी भइरहेको छ।
सुरुङ सञ्चालनमा आएपछि प्रारम्भिक चरणमा तोकिएका मापदण्ड पूरा गर्ने सवारीसाधनलाई मात्रै प्रवेश दिइनेछ। सुरुङभित्र अधिकतम गति सीमा, सवारीसाधनबीचको सुरक्षित दूरी, लेन अनुशासन तथा अन्य सुरक्षा मापदण्डको कडाइका साथ कार्यान्वयन गरिनेछ। सुरुङको सम्पूर्ण सञ्चालन, निगरानी र आपत्कालीन व्यवस्थापन अत्याधुनिक नियन्त्रण केन्द्रबाट गरिने व्यवस्था मिलाइएको छ।
नागढुंगा सुरुङमार्ग सञ्चालनमा आएपछि काठमाडौं उपत्यका प्रवेश गर्ने तथा बाहिरिने यात्रु र मालवाहक सवारीसाधनको आवागमन थप सहज, सुरक्षित र छिटो हुने अपेक्षा गरिएको छ। विशेषगरी नागढुंगा सडकखण्डमा वर्षौंदेखि देखिँदै आएको ट्राफिक जाम न्यूनीकरण हुनुका साथै यात्राको समय, इन्धन खपत र सवारी सञ्चालन लागतमा उल्लेख्य कमी आउने विश्वास गरिएको छ। यससँगै देशको सडक पूर्वाधारमा आधुनिक प्रविधिको प्रयोग विस्तार हुने र यातायात व्यवस्थापनमा नयाँ अध्याय सुरु हुने अपेक्षा गरिएको छ।
