नेपाल पूर्वाधार 
काठमाडौं। कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रविधिको तीव्र विस्तारले विश्वव्यापी सेमिकन्डक्टर उद्योगको शक्ति सन्तुलन परिवर्तन गर्न थालेको छ। एआई डाटा सेन्टरमा आवश्यक पर्ने मेमोरी चिपको माग तीव्र रूपमा बढिरहेका बेला चीनका प्रमुख मेमोरी चिप निर्माता कम्पनीहरू विश्व बजारमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न सफल भएका हुन्।
चीनका चाङसिन मेमोरी टेक्नोलोजिज (सीएक्सएमटी) र याङ्त्से मेमोरी टेक्नोलोजिज कर्पोरेसन (वाईएमटीसी) पछिल्लो समय विश्वव्यापी मेमोरी चिप उद्योगमा तीव्र गतिले अघि बढिरहेका छन्। केही वर्षअघिसम्म सरकारी अनुदान र घाटामा निर्भर रहेका यी कम्पनीहरू अहिले एआई डाटा सेन्टरको बढ्दो मागका कारण ठूलो बजार शक्ति हासिल गर्ने अवस्थामा पुगेका छन्।
विशेषगरी एआई प्रणालीका लागि आवश्यक उच्च क्षमताका मेमोरी चिपको माग बढेपछि चीनका कम्पनीहरूले उत्पादन विस्तारसँगै ठूला प्रविधि कम्पनीहरूसँग व्यावसायिक सम्झौता गर्न थालेका छन्। सीएक्सएमटीले चीनका प्रमुख प्रविधि कम्पनी बाइटडान्स र टेन्सेन्टसँग अर्बौं डलर बराबरका सम्झौता गरेको छ। कम्पनीले आफ्नो प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ)मार्फत करिब ८.६ अर्ब अमेरिकी डलर जुटाउने तयारी गरिरहेको खबरहरू सार्वजनिक भएका छन्।
कम्पनीको आम्दानीमा समेत तीव्र वृद्धि देखिएको छ। सन् २०२६ को पहिलो त्रैमासिकमा सीएक्सएमटीको आम्दानी अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ७१९ प्रतिशतले बढेको रिपोर्ट गरिएको छ। यसले चीनको मेमोरी चिप उद्योगले एआईको विश्वव्यापी विस्तारबाट प्रत्यक्ष लाभ लिन थालेको देखिएको छ।
वाईएमटीसीले पनि आफ्नो उत्पादन क्षमता विस्तार गर्दै विश्व बजारमा प्रभाव बढाउने रणनीति अघि बढाएको छ। कम्पनीले दक्षिण कोरियाली बजारमा प्रवेश गर्ने र उत्पादन क्षमता बढाउने योजना बनाइरहेको छ। यसले मेमोरी चिप उद्योगमा लामो समयदेखि प्रभावशाली रहेका दक्षिण कोरियाली कम्पनीहरूका लागि समेत प्रतिस्पर्धा बढाउ तयारी थालेको बुझिएको छ।
एआईको विकासमा ग्राफिक्स प्रोसेसिङ युनिट (जीपीयू) जस्ता शक्तिशाली प्रोसेसरसँगै उच्च क्षमताका मेमोरी चिपको भूमिका अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुन्छ। ठूला एआई मोडलको प्रशिक्षण र सञ्चालनका लागि ठूलो मात्रामा तीव्र गतिमा डाटा प्रशोधन गर्नुपर्ने भएकाले मेमोरी चिपको माग बढिरहेको छ। यही कारण एआई डाटा सेन्टरको विस्तारसँगै मेमोरी चिप उद्योगमा पनि ठूलो लगानी भइरहेको छ।
चीनका मेमोरी चिप उत्पादकहरूको विस्तारले अमेरिकी प्रविधि नियन्त्रण नीतिसँग जोडिएको नयाँ व्यापारिक तनावसमेत देखिएको छ। अमेरिकाले चीनलाई उन्नत सेमिकन्डक्टर प्रविधि र अत्याधुनिक चिप उत्पादन उपकरणमा पहुँच सीमित गर्ने प्रयास गर्दै आएको छ। वाईएमटीसी अमेरिकी प्रतिबन्ध सूचीमा परिसकेको छ भने सीएक्सएमटीमाथि पनि थप नियन्त्रण हुनसक्ने सम्भावना छ।
तर अमेरिकी प्रतिबन्ध र उन्नत लिथोग्राफी उपकरणमा सीमित पहुँचका बाबजुद चीनका कम्पनीहरूले उत्पादन क्षमता विस्तार गरिरहेका छन्। चीनले घरेलु चिप उद्योगलाई सरकारी समर्थन दिँदै प्रविधिमा आत्मनिर्भरता बढाउने रणनीतिमा छ।
यसको अर्को प्रभाव चीनकै प्रविधि बजारमा समेत देखिन थालेको छ। मेमोरी चिपको मूल्य र आपूर्ति नियन्त्रणमा चिनियाँ उत्पादकहरूको प्रभाव बढेपछि हुवावेसहितका ठूला चिनियाँ प्रविधि कम्पनीहरूका लागि लागत बढेको पाइएको छ। यसले चीनभित्रै चिप उत्पादक र चिप खरिद गर्ने प्रविधि कम्पनीबीच नयाँ व्यावसायिक तनाव सिर्जना हुने होकि भन्ने आशंका समेत उब्जिएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यो घटनाक्रम केवल चीन र अमेरिकाबीचको प्रविधि प्रतिस्पर्धामा सीमित छैन। एआईको विश्वव्यापी मागले मेमोरी चिप, प्रोसेसर, डाटा सेन्टर, उन्नत प्याकेजिङ र ऊर्जा पूर्वाधारलाई एउटै रणनीतिक उद्योगका रूपमा जोडेको छ।
यदि चीनका कम्पनीहरूले उत्पादन क्षमता र प्रविधिगत क्षमता थप विस्तार गर्न सफल भए भने विश्वव्यापी मेमोरी चिप बजारमा अमेरिका, दक्षिण कोरिया र अन्य प्रमुख उत्पादकको प्रभुत्वलाई चुनौती दिन सक्नेछन्। यसले एआईको भविष्यसँगै विश्वव्यापी सेमिकन्डक्टर आपूर्ति शृंखलामा पनि नयाँ शक्ति सन्तुलन निर्माण गर्ने सम्भावना बढाएको छ।
एआई प्रविधिको प्रतिस्पर्धा अब केवल उत्कृष्ट सफ्टवेयर वा शक्तिशाली मोडल विकास गर्ने दौडमा सीमित छैन। एआईका लागि आवश्यक चिप कसले उत्पादन गर्छ, डाटा सेन्टरमा आवश्यक मेमोरी कसले आपूर्ति गर्छ र विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखलामा कसको नियन्त्रण रहन्छ भन्ने कुरा पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण बनेको छ।
चीनका मेमोरी चिप कम्पनीहरूको तीव्र विस्तारले यही परिवर्तित् रूपमा देखाएको छ। एआई बूमले विश्व प्रविधि उद्योगमा नयाँ अवसर सिर्जना गरिरहँदा त्यसले सेमिकन्डक्टर क्षेत्रमा नयाँ प्रतिस्पर्धा र भू-राजनीतिक तनावसमेत बढाउँदै लगेको छ।
एआई चिपदेखि साइबर सुरक्षासम्मको दौड तीव्र
विश्व प्रविधि तथा सूचना प्रविधि (आईटी) क्षेत्रमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), सेमिकन्डक्टर, साइबर सुरक्षा र एआई पूर्वाधारसम्बन्धी गतिविधि तीव्र बनेका छन्। एआईको बढ्दो प्रयोगसँगै विश्वका ठूला प्रविधि कम्पनी तथा राष्ट्रहरू चिप उत्पादन, डाटा सेन्टर, क्लाउड कम्प्युटिङ र सुरक्षा प्रणालीमा ठूलो लगानी गरिरहेका छन्।
चीनले अमेरिकी प्रविधिमा निर्भरता घटाउँदै घरेलु एआई चिप उद्योगलाई बलियो बनाउन प्रयास तीव्र पारेको छ। चीनले उच्चस्तरीय विदेशी एआई प्रोसेसरको विकल्प विकास गर्न आफ्ना प्रविधि कम्पनी र सेमिकन्डक्टर उद्योगलाई प्राथमिकता दिएको छ। हुवावेलगायतका कम्पनीले घरेलु चिप प्रविधिको विकासमा निरन्तर काम गरिरहेका छन्।
यसैबीच, एआईको प्रयोग व्यवसायिक क्षेत्रमा परीक्षणको चरणबाट वास्तविक आम्दानीतर्फ अघि बढ्न थालेको देखिएको छ। विश्वका ठूला आईटी सेवा कम्पनीहरूले एआईमा आधारित सेवा र समाधानको माग बढिरहेको जनाएका छन्। यसले एआई प्रविधि कम्पनीहरूका लागि नयाँ व्यवसायिक अवसर सिर्जना गर्नुका साथै परम्परागत आईटी सेवाको स्वरूपसमेत परिवर्तन गरिरहेको छ।
सेमिकन्डक्टर उद्योगमा पनि एआईको प्रयोग बढिरहेको छ। चिप परीक्षण, डिजाइन प्रमाणीकरण र उत्पादन प्रक्रियालाई अझ प्रभावकारी बनाउन एआईमा आधारित प्रविधिको प्रयोग विस्तार भइरहेको छ। चिप उद्योगमा एआईको प्रयोगले उत्पादनको गति र गुणस्तर सुधार गर्न सहयोग पुर्याउने आश गरिएको छ।
तर एआईको तीव्र विस्तारसँगै साइबर सुरक्षाका नयाँ चुनौतीसमेत देखिएका छन्। विशेषगरी स्वायत्त रूपमा काम गर्ने एआई एजेन्टको प्रयोग बढ्दै जाँदा त्यसमा हुनसक्ने सुरक्षा कमजोरीप्रति साइबर सुरक्षा विज्ञहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। संस्थाहरूमा एआई एजेन्टको प्रयोग विस्तार हुँदै जाँदा तिनको निगरानी, नियन्त्रण र सुरक्षा चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको छ।
एआईको बढ्दो मागले विश्वभर डाटा सेन्टर, क्लाउड कम्प्युटिङ, सेमिकन्डक्टर उपकरण र विद्युत् पूर्वाधारमा लगानीसमेत बढाएको छ। ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले एआईका लागि आवश्यक कम्प्युटिङ क्षमता विस्तार गर्न ठूलो लगानी गरिरहेका छन्। यसले एआई उद्योगसँगै विद्युत् र डाटा सेन्टर पूर्वाधारको माग पनि तीव्र बनाएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार विश्व प्रविधि क्षेत्र अब केवल एआई सफ्टवेयर विकासको प्रतिस्पर्धामा सीमित छैन। एआई चिप, डाटा सेन्टर, क्लाउड कम्प्युटिङ, साइबर सुरक्षा र ऊर्जा पूर्वाधारमा नियन्त्रण कायम गर्ने प्रतिस्पर्धा पनि समान रूपमा तीव्र बनेको छ।
विश्वका प्रमुख राष्ट्र र प्रविधि कम्पनीहरूबीचको प्रतिस्पर्धाले आगामी दिनमा एआई प्रविधिको विकास, सेमिकन्डक्टर आपूर्ति शृंखला र डिजिटल अर्थतन्त्रको दिशालाई प्रभाव पार्ने देखिएको छ।
