Nepal Purbadhar

बुधबार, माघ १८, २०७९
Wednesday, February 1, 2023

बुधबार, माघ १८, २०७९
Wednesday, February 1, 2023
यातायात मजदुरले बुझाए उपप्रधानमन्त्री श्रेष्ठलाई ज्ञापनपत्र दुई पाङ्ग्रे सवारी चलाउदा पछाडि बस्नेलाई पनि हेल्मेट अनिवार्य गर्ने तयारी अर्थ मन्त्रालयद्वारा साढे १० अर्ब बचत हुने गरी खर्च कटौती गर्ने निर्णय राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाको कारुणिक तस्वीरः ३५ वर्षमा पनि नबन्दा साढे १२ सय प्रतिशतसम्म लागत वृद्धि (विस्तृतमा कुन परियोजनाको कति लागत बढ्यो ?) एकिकृत यातायात पूर्वाधार विकाससम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन यही हप्ता काठमाडौमा भैरहवाबाट ढाका उडान सुरु गर्न बंगलादेशका राजदूतसामू आग्रह ४ महिनामा इङ्वाखोलाको विद्युत प्रसारण प्रणालीमा आउँदै यस वर्ष विश्व मुद्रास्फीति दर ६.६ प्रतिशत पुग्ने आइएमएफको प्रक्षेपण

डाँडापारीका जनप्रतिनिधिलाई प्रश्नः पक्की सडक कहिले बनाउछौं ?


नवराज सापकोटा

आवश्यकताका आधारमा विकासका पूर्वाधारहरु मध्ये पहिलो कुन ? यसको एकै थरी मात्र उत्तर पाइँदैन् । सिद्धान्त, व्यवहार, भोगाईका आधारमा फरक–फरक उत्तर सुनिन्छ । काभ्रेको विकट क्षेत्र डाँडापारी यहाँका बासिन्दाको भने एउटै उत्तर सुनिने गर्छ त्यो हो –सडक । संघीयता कार्यान्वयन सँगै अन्यत्र जस्तै डाँडापारी क्षेत्रमा पनि सडक निर्माणले तिब्रता पायो । सबै तिरजस्तै यस क्षेत्रमा पनि डोजरे विकास नै हावी रह्यो । ५ वर्षको अवधिमा पैदल यात्रा गर्न कठिन भूगोलमा पनि सडक निर्माण भए ।

टोल–टोलसम्म सडक पुगेकोले अब भने डाँडापारी क्षेत्रले विकासमा फड्को मार्छ कि भन्ने आशा पलायो । सामान्य घर खर्चका लागि सामान्य नुन, तेल, चामलको दिनभरीको बाटो हिँडेर पिठुयूँमा बोकेर बन्दोवस्त गर्नुपर्ने बाध्यता हट्ला की ? भूकम्पपछि सुरक्षित घर निर्माणका लागि बजारमा ७ सय बोरामा किनेको सिमेन्ट भाडा ज्याला जोड्दा १५ सय रुपैंया बोरा तिर्न पर्दाको जुन पिडा थियो त्यसमा राहत मिल्ला की ? जटिल विरामीका लागि हेलिकोप्टर नै झिकाउनु पर्ने वा दिनभरको बाटो डोकोमा बोकेर अस्पताल सम्म पुर्याउनु पर्ने दिनको अन्त्यहोला की ? यस्तै यस्तै प्रश्नहरु स्थानीयका मनमा उब्जीरहे ।

सडक निर्माणसँगै हाम्रा खेतबारीमा उत्पादन गरेका अन्न नगदेबालीले पनि सहजै बजार पाउलान ? पशुवस्तु पालनबाट पनि राम्रै आम्दानी गर्न सकिएला की त ? यसो भयो भने त चरन छ, घाँस छ, जनशक्ति छ, प्रशस्त जग्गा जमिन छ । अब त व्यवसायिक खेती गर्दा पनि त हुने भयो नी । निर्वाहमुखी खेती गर्ने परिवार थप आम्दानी गर्न विदेश पलायन हुने चलनको विकास भइसकेको अवस्थामा उनीहरुको मनमा पेसा, आम्दानीको समेत विकल्प निस्किन्छ होला ।

गाउँ गाउँसम्म सडक निर्माण भएको त वर्षौ बिते तर डाँडापारीबासीको ती सपना दिवा सपना जस्तै बनेका छन् । कारण जति सडक निर्माण भए दिगोपन देखिएन । हरेक वर्ष हिउँदमा मर्मत गरेर संचालन गरिए पनि ठूलो वर्षातसँगै पशुवस्तु हिँडाउन पनि कठिन हुने ती सडक आशाका त्यान्द्रो मात्र बने । सडककै कारण अपेक्षा गरिएको परिवर्तन कल्पनामै सिमिति बन्यो ।

जिल्ला सदरमुकाबाट डाँडापारी प्रवेश गर्ने सडक झण्डै आधा दर्जन छन् । डाँडापारीका धेरै जसो गाउँसम्म सडक पनि निर्माण भएका छन् । निर्माण थालिएको ३ दशक नाघि सकेको खोपासी–तालढुङ्गा सडक होस या त्यसपछि निर्माण भएका सिपाली बुढाखानी, खोपासी–च्याम्राङबेसी हुँदै डाँडापारी प्रवेश गर्ने सडक । कुनै पनि बाह्रै महिना संचालन हुने अवस्थामा छैनन् । स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधिहरुको आगमनपछि निर्माण भएका सडकहरु त गाउँ टोल जोड्ने उद्देश्यले निर्माण भएका छन् । जसमा स्थायित्वका लागि अझै धेरै कुर्नु जरुरी छ । डाँडापारी लक्षित सडकको मुख्य समस्या भनेको नै दिगो विकासको अवधारणालाई ख्याल गर्न नसकिनु हो । सडक निर्माणमा संलग्नको व्यक्तिगत स्वार्थका कारण प्राविधिक सर्वेबेगर नै सडक निर्माण भए । डोजर अपरेटर नै इन्जिनियरको भूमिकामा रही निर्माण भएका सडक जसलाई नवनिर्वाचित जनप्रतिनिधिले दिगोपन दिन सक्नु पहिलो चुनौती हो ।

महाभारत पर्वत शृङखलाको दक्षिणी भेगमा अवस्थित डाँडापारी क्षेत्र । नेपालको दक्षिणी क्षेत्रबाट प्रवेश गर्ने जलवाष्पयुक्त वायुका कारण महाभारत पर्वतको दक्षिण क्षेत्रमा तुलनात्मक रुपमा बढि वर्षा हुने जानकारहरु बताउँछन् । यो वर्ष पनि बैशाख महिनाबाट नै वर्षा भइरहेको छ । वर्षाका कारण डाँडापारी क्षेत्रका अधिकांश सडक बन्द भइसकेका छन् ।

अधिकांश क्षेत्र बलौटे माटो रहेको यस भेगमा समान्य झरीले नै बाटो खोल्ने, बाटोमा ठूला–ठुला खाडल बन्ने गर्छ । जहाँ वर्षाले सडक बन्द हुने त्यस पछि बाटो सफा गरि पुनः संचालन गर्ने कार्य निरन्तर चलिरहँदा सडक निर्माण भन्दा मर्मतमा बढि खर्च हुने गरेको छ ।

ठाडो खोलाखोल्सा सडक अबरुद्ध हुने अर्को कारण हो । भूगोल मौसमका कारण मौसमी बनेका यस क्षेत्रका सडक अत्यन्तै खर्चिला छन् । वर्षभरिमा बढिमा ८ महिना संचालन हुने सडक ४ महिनाभन्दा बढि सडकको स्वरुपमा मात्र रहन्छन् । हरेक वर्ष ती मर्मत सम्भार गरी सडक संचालनका लागि नै डाँडापारीका स्थानीय तहको धेरै बजेट खर्च हुने गरेको छ ।

मुख्य सडक नै मौसमी छन् । त्यससँगै प्राविधिक स्टिमेटलाई कम ध्यान दिइ निर्माण गरिएका टोल–टोल पुग्ने सडकहरु सुचारु गर्नु स्थानीय तहको जिम्मेवारी रहन्छ । सधै पहिलो प्राथमिकता सडकलाई दिइरहँदा ती तहका विकासका अन्य पक्षहरु ओझेलमा पर्ने नै भए । डाँडापारी क्षेत्रका सबै भेग समेटिने । सबै क्षेत्र जोडने एक भरपर्दो सडक तत्कालिन आवश्यकता हो ।

पहिलो त केन्द्रसम्म पहुँचको अभाव, दोस्रो राजनीतिक खिचातानी तथा स्वार्थका कारण सबैक्षेत्र समिटिने दिगोपना सहितको मुख्य सडकको कल्पनासम्म पनि भएको देखिएको छैन । विकासका अन्य पुर्वाधार निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने सडक निर्माणका लागि सबै जनताको चाहना छ, तर नेतृत्वको आफ्नै स्वार्थ अनि दुरदृष्टिको अभाव देखिन्छ ।

स्थानीय तहको दोस्रो कार्यकालका लागि जनप्रतिनिधिको छनोट पनि भइसकेको छ । निर्वाचनका समयमा जनप्रतिनिधिहरुले संकल्प पत्रहरु पनि सार्वजानिक गरेका छन् । केही पत्रहरुमा दिगो सडक निर्माणको विषय उठान पनि भएका छन् । ती विषयलाई निर्वाचन समयको एजेण्डा मात्र बनाउनु जनमत प्रतिको घात हो ।

डाँडापारी क्षेत्रको विकटता कम गर्ने पहिलो माध्यम नै सदरमुकामसम्म जोडिने दिगो सडक निर्माण हो । जसले डाँडापारीको दुरी कम गर्छ । अन्य पूर्वाधार विकास अनि निर्माण सहज हुन्छ । दास्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरुले यो विषयलाई ख्याल गर्नु जरुरी छ । हरेक वर्ष कनिका झै छरिरहने र मौसमी सडक निर्माण भन्दा पनि पहिलो प्राथमिकता सबै क्षेत्र जोड्ने दिगो सडक हुनुपर्छ । स्थानीय तहसँगै प्रदेश संघले पनि यस क्षेत्रको साझा समस्या समाधानमा जोड दिनुपर्छ । नवनिर्वाचित जनप्रतिनिधिको पहिलो उद्देश्य नै डाँडापारीका सबै क्षेत्र जोड्ने एउटा व्यवस्थित पक्की सडक निर्माण हुनुपर्छ ।


Read Previous

राजस्व लक्ष्य अस्वभाविक, ८ प्रतिशत आर्थिक वृद्धि चुनौतिपूर्णः महासंघ

Read Next

स्वघोषणा गरी पोल भाडा तिर्न अटेर गर्ने सेवाग्राहीको विद्युत लाइन काटियो

Leave a Reply

Your email address will not be published.